kennis
geld voor je rijksmonument
Een rijksmonument kost geld om in stand te houden, en daar zijn regelingen voor. Hier lees je per regeling wat het is, voor wie, hoe je aanvraagt en waar de bron staat. Welke regeling bij je past, hangt vooral af van je pand: een woonhuis heeft andere mogelijkheden dan een kerk, molen of fabriek. Bedragen, percentages en data kunnen veranderen: controleer ze bij de uitvoerder. Gecontroleerd op 31 oktober 2026.

welke regeling past bij jouw pand?
Begin bij het soort pand en wat je ermee wilt. Dat bepaalt welke regelingen openstaan.
| jouw pand | dit komt in aanmerking |
|---|---|
| een woonhuis-rijksmonument | woonhuissubsidie (achteraf, elk jaar), laagrentende lening en ISDE om te verduurzamen |
| een rijksmonument dat geen woonhuis is, zoals een kerk, molen of fabriek | Sim (vooraf, voor zes jaar) en een laagrentende lening |
| een gebouw dat een nieuwe functie krijgt | herbestemmingssubsidie voor onderzoek en het wind- en waterdicht maken |
| een landgoed | Natuurschoonwet 1928 |
subsidies
Subsidie krijg je niet terug te betalen. Kies je een lening voor dezelfde werkzaamheden, dan kun je niet allebei krijgen: zie leningen.
woonhuissubsidie
- wat is het
- Een bijdrage in de kosten van restauratie en onderhoud aan de monumentale onderdelen, tot maximaal 38% van de subsidiabele kosten. Is er meer aangevraagd dan het budget, dan is het percentage lager. Je krijgt het achteraf.
- voor wie
- particuliere eigenaren van een woonhuis-rijksmonument.
- hoe vraag je aan
- Elk jaar van 1 maart tot en met 30 april, via het subsidieportaal van de RCE met DigiD. Je vraagt aan voor kosten uit het voorgaande kalenderjaar en per monument één keer per jaar. Je levert gespecificeerde facturen, foto’s van voor en na en het rijksmonumentnummer aan. Boven € 70.000 aan kosten hoort er een inspectierapport bij, en bij funderingsherstel een funderingsonderzoek.
- goed om te weten
- Er is geen minimum- of maximumbedrag. De regeling loopt tot 1 januari 2030 en heeft € 52,5 miljoen per jaar. Er ligt een voorstel om de aanvraagperiode in 2027 te vervroegen naar 1 februari tot en met 30 april, met een budget van € 49,0 miljoen. Dat stond op 22 september 2026 in voorhang bij de Eerste Kamer; controleer bij de RCE of het is ingegaan.
woonhuissubsidie: de voorwaarden
Maximaal 38%, lager als het budget niet toereikend is. Boven € 70.000 aan kosten is een inspectierapport verplicht. De regeling loopt tot 1 januari 2030. De werkzaamheden moeten technisch noodzakelijk, sober en doelmatig zijn en gericht op maximaal behoud van de monumentale waarden.
Niet subsidiabel is volgens de leidraad onder meer isolatie van een muur, dak of venster, en onderhoud aan sanitair, badkamer, keuken en cv-installaties.
bron: Staatscourant 2019, 7987: Leidraad subsidiabele instandhoudingskosten (Sim, ook voor de woonhuissubsidie) · RCE, nieuws 23 februari 2026: woonhuissubsidie aanvragen vanaf 1 maart
rekenvoorbeeld (geen echt pand)
Stel dat de subsidiabele kosten in het voorgaande kalenderjaar € 10.000 zijn. Het maximumpercentage is 38%, dus de subsidie is hooguit € 3.800. Een voorbeeld, geen toezegging: wat subsidiabel is, bepaalt de RCE.
bron: RCE, Woonhuissubsidie aanvragen · RCE, Woonhuissubsidie, instandhoudingssubsidie of lening · Regeling (BWBR0041915) · Eerste Kamer, beslisnota bij voorhang (22 september 2026)
instandhoudingssubsidie (Sim)
- wat is het
- Een bijdrage in de instandhoudingskosten voor een periode van zes jaar: 30% van de subsidiabele kosten bij bedrijfsmatig gebruik en 50% bij overige eigenaren. Ook groene en archeologische monumenten kunnen eronder vallen.
- voor wie
- eigenaren van gebouwde rijksmonumenten die geen woonhuis zijn, zoals een kerk, molen, fabriek, boerderij of landhuis. Een bewoond monument dat geen woonhuis is, mag kiezen tussen de Sim en de woonhuissubsidie.
- hoe vraag je aan
- Vooraf, van 1 februari tot en met 31 maart, met een instandhoudingsplan voor zes jaar. Daarbij horen een inspectierapport en een verzekeringspolis of taxatie met de herbouwwaarde. Er gelden minimale en maximale subsidiabele kosten. Na zes jaar leg je verantwoording af.
- goed om te weten
- Dezelfde werkzaamheden kunnen niet twee keer worden gesubsidieerd. Voor een onderzoek naar verduurzaming is extra subsidie mogelijk.
Sim en verduurzamen
Sinds 2025 is er een kleine verruiming: bij glas en kozijnen kan een minimale aanpassing van de detaillering worden toegestaan, zoals kierdichting bij houten kozijnen. Vervangen van glas en kozijnen is alleen subsidiabel als ze technisch op zijn. Voor verduurzaming wijst de RCE op een subsidie van RVO of de Duurzame Monumentenplus-Lening van het Restauratiefonds.
bron: RCE, Wijzigingen Subsidieregeling instandhouding monumenten 2025
bron: RCE, Subsidie instandhouding rijksmonumenten · RCE, Woonhuissubsidie, instandhoudingssubsidie of lening
herbestemmingssubsidie
- wat is het
- Een bijdrage voor haalbaarheidsonderzoeken, verduurzamingsonderzoeken en het wind- en waterdicht maken van een monument dat een nieuwe functie krijgt. Het budget is bijna € 3,4 miljoen: € 2,25 miljoen voor haalbaarheidsonderzoeken, € 0,4 miljoen voor verduurzamingsonderzoeken en € 0,72 miljoen voor wind- en waterdicht maken.
- voor wie
- eigenaren en beheerders.
- hoe vraag je aan
- De aanvraagperiode loopt van 1 oktober tot en met 30 november 2026, dus nu. Meer over een nieuwe functie vind je bij herbestemmen.
bron: RCE, aanvraagperiode herbestemmingssubsidie gestart (1 oktober 2026)
ISDE: subsidie om te verduurzamen
Eigenaar-bewoners van een monument kunnen ISDE krijgen voor onder meer isolatie, een warmtepomp of een zonneboiler. Voor monumenten gelden aangepaste isolatievoorwaarden. Vanaf 2027 verandert de ISDE: bekijk de voorwaarden bij RVO.
ISDE: de details
Vanaf 2026 is bij glas een U-waarde tot en met 5,8 W/m²K genoeg. Zakelijke aanvragers met een bedrijfspand krijgen binnen de ISDE geen subsidie voor isolatie. Voor een verhuurde monumentale woning loopt de aanvraag via de SVOH.
leningen van het Restauratiefonds
Een laagrentende lening is een andere route dan subsidie. Voor dezelfde werkzaamheden kun je niet allebei krijgen: de RCE zegt dat je moet kiezen tussen subsidie of lening, en Monumenten.nl noemt het ook het ene of het andere. In 2026 is de vraag bij het Restauratiefonds groter dan de beschikbare middelen. Neem daarom eerst contact op voordat je een aanvraag indient (088 253 90 00).
Restauratiefonds-hypotheek
- wat is het
- Een lening voor de instandhoudingskosten van je rijksmonument: tot 100% van die kosten, minimaal € 10.000 en maximaal € 300.000 per monument, met een looptijd tot 30 jaar en annuïtaire aflossing. De rente ligt 3 procentpunt onder de marktrente, met een minimum. Op 31 oktober 2026 is dat 1,8% bij 10 jaar rentevast, en 2,3% bij 20 jaar als je er zelf woont.
- voor wie
- eigenaren van een rijksmonument die gaan restaureren of onderhouden.
- hoe vraag je aan
- Online bij het Restauratiefonds, in zeven stappen. Eerst laat een door het fonds gekozen bouwkundig bureau, kosteloos, de instandhoudingskosten bepalen. Je mag nog niet met de werkzaamheden zijn begonnen en je laat de onherroepelijke omgevingsvergunning zien, of een verklaring van de gemeente dat een vergunning niet nodig is. Daarna volgen een krediettoets (BKR, inkomen en dekkingswaarde) en een offerte.
- goed om te weten
- Je sluit een opstal- en CAR-verzekering af. De lening is niet overdraagbaar: verkoop je het monument, dan los je het bedrag in één keer af.
bron: Restauratiefonds, Restauratiefonds-hypotheek
Duurzame Monumenten-Lening
- wat is het
- Een laagrentende lening om een rijksmonument te verduurzamen, van € 2.500 tot € 100.000 voor een eigenaar. De looptijd is in beginsel maximaal 20 jaar en nooit langer dan 30. De rente is 1,8% bij 10 jaar rentevast en 2,3% bij 20 jaar voor een eigen woning als hoofdverblijf (stand 31 oktober 2026).
- voor wie
- eigenaren van een rijksmonument die willen verduurzamen.
- hoe vraag je aan
- Online bij het Restauratiefonds. De hoogte volgt uit de Verklaring Energiebesparing Rijksmonument, die je aannemer of installateur invult. Je hebt een onherroepelijke omgevingsvergunning of een verklaring van de gemeente dat een vergunning niet nodig is, en je bent nog niet begonnen.
- goed om te weten
- Het fonds vergoedt een deel van de kosten van een duurzaamheidsadvies.
bron: Restauratiefonds, Duurzame Monumenten-Lening
regionale fondsen en de monumentenhypotheek
Naast het landelijke fonds zijn er regionale en gemeentelijke fondsen, bijvoorbeeld het Amsterdams Restauratiefonds, het Brabants Erfgoedfonds, het Gelders Monumentenfonds, het Noord-Hollands Fonds voor Monumenten, het Rotterdams Restauratiefonds en het Utrechts Restauratiefonds. De meeste rekenen op 31 oktober 2026 1,5% bij 10 jaar rentevast; het Brabants Erfgoedfonds 2,3% en het Maassteden Monumentenfonds 1,8%. Past een laagrentende lening niet, dan heeft het Restauratiefonds de monumentenhypotheek tegen een marktrente: op 31 oktober 2026 4,7% bij 5 jaar, 4,8% bij 10 jaar en 5,2% bij 15 jaar rentevast.
bron: Restauratiefonds, Rentetarieven particuliere producten
fiscaal
De aftrek van onderhoudskosten voor een rijksmonumentenpand in de inkomstenbelasting is per 1 januari 2019 vervallen. De Belastingdienst meldt dat die is vervangen door een subsidieregeling.
bron: Belastingdienst, Aftrek onderhoudskosten voor een rijksmonumentenpand (Fiscale informatie 2019) · Restauratiefonds, Wie betaalt het onderhoud aan een monument
Bij een landgoed onder de Natuurschoonwet noemt RVO onder meer vrijstelling van de OZB en box 3 voor onbebouwde grond en een lagere waardering van de woning, met een instandhoudingstermijn van 25 jaar. Voor gebouwen geldt geen box 3-vrijstelling.
bron: RVO, Natuurschoonwet 1928 · RVO, Rangschikking als landgoed: fiscale faciliteiten (brochure, 2024)
Natuurschoonwet (landgoederen)
Een landgoed kan onder de Natuurschoonwet 1928 (NSW) worden gerangschikt. De fiscale voordelen staan hierboven bij fiscaal.

provincie en gemeente
Provincies krijgen elk jaar een bedrag van het Rijk en besteden dat op hun eigen manier. Sommige provincies steunen eigenaren van een woonhuis. Gemeenten kunnen een eigen regeling hebben voor gemeentelijke monumenten, bijvoorbeeld Den Haag (2026). Of er iets is voor jouw pand, vraag je bij je gemeente en je provincie.
bron: Monumenten.nl, Subsidies
zo pak je het aan
- Zoek je pand op in het register en noteer het rijksmonumentnummer. Je hebt het bij elke aanvraag nodig.
- Bepaal of het een woonhuis is. Dat bepaalt of je bij de woonhuissubsidie of de Sim uitkomt.
- Weet je welk werk je gaat doen? Kijk dan of je een vergunning nodig hebt. Voor een lening van het Restauratiefonds is dat een voorwaarde.
- Kies subsidie of lening. Voor dezelfde werkzaamheden is het het ene of het andere.
- Let op de volgorde. Bij een lening en bij de Sim moet je vooraf aanvragen; de woonhuissubsidie vraag je achteraf aan, over het voorgaande kalenderjaar.
veelgestelde vragen
Welke subsidie is er voor een rijksmonument?
Voor een woonhuis-rijksmonument is er de woonhuissubsidie: tot maximaal 38% van de subsidiabele kosten, achteraf, aan te vragen van 1 maart tot en met 30 april. Voor andere rijksmonumenten, zoals een kerk, molen of fabriek, is er de instandhoudingssubsidie (Sim): 30% bij bedrijfsmatig gebruik en 50% bij overige eigenaren, vooraf aan te vragen voor zes jaar.
bron: RCE, Woonhuissubsidie aanvragen · RCE, Subsidie instandhouding rijksmonumenten
Kan ik subsidie en een lening combineren voor dezelfde werkzaamheden?
Nee. Voor dezelfde werkzaamheden kies je tussen subsidie of lening. Dezelfde werkzaamheden kunnen ook niet twee keer worden gesubsidieerd.
bron: RCE, Woonhuissubsidie, instandhoudingssubsidie of lening
Welke lening is er voor een rijksmonument?
Het Restauratiefonds heeft de Restauratiefonds-hypotheek voor instandhoudingskosten: tot 100% van die kosten, minimaal € 10.000 en maximaal € 300.000 per monument, met een looptijd tot 30 jaar. Voor verduurzamen is er de Duurzame Monumenten-Lening, van € 2.500 tot € 100.000 voor een eigenaar.
bron: Restauratiefonds, Restauratiefonds-hypotheek · Restauratiefonds, Duurzame Monumenten-Lening
volgende stap
Voor je een aanvraag doet, helpt het te weten of je plan een vergunning nodig heeft.
ook handig: